Uzaktan Eğitim – 1


Eğitim, bir ülkenin ekonomik, politik ve sosyal gelişiminde temelini oluşturan yapı taşıdır. Günümüzde artık eğitimin ülkenin genel gelişimindeki yeri değil, eğitimin nasıl daha iyi gerçekleştirilebileceği tartışılmaktadır. Sosyologlar, psikologlar, eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modelleri üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedirler. Değişik eğitim modellerinin avantajları ve dezavantajları karşılaştırılmakta, zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedirler (Aydın ve Bayram, 1999).

Son zamanlarda uzaktan eğitimde yeni teknolojilerin ve yaklaşımların sıkça yer aldığını duymaktayız. Her yeni teknoloji ve yeni gelişmeler uzaktan eğitime yeni avantajlar getirmekte ve katkıda bulunmaktadır. Fakat burada önemli olan bu teknolojilerin doğru kullanılıp kullanılamayacağıdır. Aslında cevabının bulunması gereken soru hangi teknolojinin en iyi olduğudur (Tekinarslan ve Turgay, 2005). Öğretimsel Telekomünikasyon Kurumu  (ITC) uzaktan eğitimi, öğrenimi uzaktan sürdürme, öğretim kaynaklarını paylaştırma fırsatı sunma, sınıftan farklı bir yerde video, ses, bilgisayar, çoklu ortam uygulamaları ya da bazı farklı birleşimlerin oluşturduğu öğretim yöntemi (ITC, 2005) olarak ifade etmiştir.

Eğitimciler yıllardır uzaktan eğitimde en iyi uygulamaları yerine getirmek için çalışmalarını sürdürmektedirler. 1980’li yıllardan bu yana uzaktan eğitim alanında dikkat çekici değişiklikler olmuştur. Özellikle mektupla öğretimin yerini online ortamlara ve e-öğrenmeye bırakması teknolojinin hızla gelişmesiyle gündemdeki yerini almıştır. Mektupla öğretim, radyo ve televizyon kullanımı, uydu teknolojileri, video uygulamaları ve nihayetinde bilgisayar tabanlı teknolojiler uzaktan eğitimin temellerini sağlamlaştırmıştır.

Uzaktan eğitimde en iyi sonuçların alınması ve en iyi teknolojinin seçimi için eğitimcilerin öğrenme çıktılarını, öğrencilerin ihtiyaçlarına, içeriğe ve öğretmenin sınırlılıklarına dikkat etmeleri gerekmektedir.

Eğitimin sadece öğretmen ve öğrencinin birbirlerine fiziksel olarak yakın oldukları ortam içerisinde gerçekleştirilebileceği düşünülmemelidir. Eğitim, öğretmen ve öğrencinin aldığı pozisyona göre çok farklı ortamlarda gerçekleştirilebilir. Uzaktan eğitim, öğrencinin ve öğretmenin fiziksel olarak birbirlerinde ayrı mekânlarda yer aldığı durumlarda yapılan eğitim şeklini temsil etmektedir (Başçiftçi ve Köklü, 2005).

Çalışan öğrenciler için eğitimde iş dünyasına uyum sağlayan imkânların sunulması gerekmektedir. Bunun için gerekli esnek eğitim programları uzaktan eğitim uygulamaları ile faaliyete geçirilebilmektedir.

Günümüzde özellikle bilgisayar ve internet kullanımının giderek yaygınlaşması, uzaktan eğitimi yalnızca eğitim kurumları tarafından değil aynı zamanda işletmeler, kamu kurumları v.b. farklı kurum ve kuruluşlarca tercih edilen bir eğitim sistemi haline getirmeye başlamıştır (Şakar, 2005).

Uzaktan Eğitim Modeli

Uzaktan eğitim, uygulanması açısından standart eğitim modellerinden farklılık gösteren bir modeldir. Uzaktan eğitim, eğitimci ile öğrencilerin aynı mekânda olmadan gerçekleştirdikleri eğitimdir. Bu modelde eğitimci ile öğrenciler arasında bir iletişim yolu kurulur. Eğitimci bir uçta ders verirken, öğrenciler iletişim yolunun imkânlarına bağlı olarak evlerinden, farklı binalardan, farklı şehirlerden ve hatta farklı ülkelerden eğitime katılabilirler.

Uzaktan eğitim, farklı ortamlarda yer alan öğretmen ve öğrencilerin, öğrenme faaliyetlerini, iletişim teknolojileri ve posta hizmetleri ile gerçekleştirdikleri bir eğitim sistemi modelini ifade eder (İşman, 2005).

Uzaktan eğitim, öğretmen ve öğrencinin fiziksel olarak aynı yerde bulunmasına gerek duyulmadan öğrenme-öğretme faaliyetlerinin düzenlenip yürütülmesidir (İşman, 2005, Kaya, 2002).

Uzaktan eğitim, öğreten ile öğrenen arasında zaman ve mekân kavramlarını ortadan kaldıran bir öğretim sistemidir (RTB, 2004).

Son zamanlarda yapılan uzaktan eğitim tanımları ise şunlardır:

Uzaktan eğitim, eğitimsel sürecin desteklenmesi ve yapılandırılması için öğretmen ve öğrencilerin çift yönlü iletişiminin uzaktan gerçekleştirildiği ve bu iletişimde teknolojinin kullanıldığı eğitimdir (Kaya, 2002).

Uzaktan eğitim, öğrencinin eğitim sürecinin büyük bir bölümünde öğretmeni ile yüz yüze olmadığı, öğretim malzemelerinin basılmış yazılı metinler ve diğer medya araçları ile iletildiği ve öğrenenin öğreten ile postayla gönderilen ödevler, telefon, bilgisayar, video ve internet gibi araçlarla ikili iletişim kurabildiği, eğitim teknolojilerinin çok sık olarak kullanıldığı bir eğitim türü olarak tanımlanır (Koşar, 2003).

Uzaktan eğitim, farklı coğrafik ortamlarda bulunan, farklı yaşlarda ve farklı öğrenme kapasitesine sahip olan bireylere eğitim imkânı sağlamak amacıyla, içinde bulunduğumuz çağdaki en önemli gelişmelerden biridir. Bu eğitim modeli yaş, hastalık savaş, aile problemleri, ekonomik ve coğrafik problemler gibi çeşitli nedenlerden dolayı eğitimlerini tamamlayamayan veya hiç eğitim göremeyen bireylere yardımcı olmaktadır (İşman ve diğ., 2005).

Uzaktan öğretimin temel amacı, eğitim hizmetlerindeki sınırlılıkları kısmen veya tümüyle ortadan kaldırmak, eğitim imkânlarından yararlanmayı belirli sosyal grupların tekelinden kurtarıp farklı şartlarda bulunan bireylerin de faydalanmasını sağlamaktır. Yani eğitim ve öğretimde fırsat eşitliğini gerçekleştirmektir. Genel olarak uzaktan eğitimin amacını, toplumun tüm bireylerinin yaşam boyu eğitim imkânlarından yararlanmalarını sağlamak, eğitimin coğrafi sınırlarını eğitim için kullanılacak medya ve teknoloji ile aşarak geniş kitlelere ulaştırmak ve geleneksel öğretimin yarattığı yüksek maliyetleri azaltarak eğitimde gerçek bir “fırsat eşitliği” yaratmak olarak açıklayabiliriz (Alakuş, 2003).

Uzaktan eğitimin genel amaçları şunlardır (Beceren, 1999).

  • Bilgi dağıtımı metotları ve teknolojilerini kullanarak kişi ve kurumların gerektiği yer ve zamanda eğitimini sağlayarak göreve hazır olmalarını amaçlar.
  • Kurum içi  toplu ve bireysel eğitimde standardizasyonu sağlamayı amaçlar.
  • Uzaktan Öğrenme için kullanılan son teknolojileri ve gelişmeleri kurum geneline yaymak ve bu sayede bilgi paylaşımını ve erişimini en üst noktaya getirmeyi amaçlar.
  • Eğitim ve uygulamalar arasındaki süreyi azaltarak başarı ve bireysel becerinin gelişmesini amaçlar.
  • Hızlı gelişen bilişim ve iletişim teknolojileri doğrultusunda, yüksek teknoloji  donanımlarının gerektirdiği yoğun ve sürekli eğitim ve bilgi birikimini sağlamayı amaçlar.

Yapılan uzaktan eğitim tanımlarını incelendiğinde bazı ortak özellikler bulunmaktadır. Bu ortak özellikleri şöyle açıklayabiliriz (İşman, 2005).

  1. Öğretmen ve öğrenciler ayrı mekânlardadır.
  2. İletişim teknolojileri kullanılmaktadır.
  3. Posta hizmetleri kullanılır.
  4. Okula devam mecburiyeti yoktur.
  5. Özel öğretim yöntemleri kullanılır.
  6. Tek ve çift yönlü iletişim söz konusudur.
  7. Telekonferans sistemi kullanılır.
  8. Özel programlar mevcuttur.
  9. Özel araç ve gereçler kullanılır.

Görüldüğü üzere uzaktan eğitim çeşitli kavramlar içermektedir. Bu kavramlar da genel olarak şöyle ifade edilebilir (İşman, 2005).

  1. Açık öğretim.
  2. Uzaktan öğretim.
  3. Yüksek öğretimde uzaktan öğrenme.
  4. Sorumluluk eğitimi.
  5. Kendi kendine rehber çalışma.
  6. Öğretim materyallerini terk etmeden çalışma.
  7. Öncülü iletişim.
  8. Uzaktan eğitimde iki yönlü iletişim.
  9. Yaşam boyu eğitim.
  10. Mektupla eğitim.
  11. Uzaktan öğrenme.
  12. Bireysel çalışma.
  13. Ev çalışması.

Teknolojik gelişmeler, uzaktan eğitimin eğitimde geçerli ve etkili bir güç olarak büyüyüp gelişeceğinin bir güvencesi olmaktadır. İnternet üzerinden sağlanan hızlı bilgi akışının; bilgi ulaşımı ve paylaşımının planlı bir eğitime dönüşebilmesi için öğrenci katılımını teşvik edecek şekilde planlanmış özel eğitimsel teknikler, iletişimde özel metotlar, özel organizasyonlar ve yönetimsel hazırlıklar bu konuda ilkler arasında olmak isteyen pek çok kurum tarafından hızla tamamlanmaktadır (Bulurman, 2004).

Uzaktan eğitimin verilmesinde oldukça geniş ve değişik alternatifler var. Bunları dört ana grupta toplayabiliriz.

SES: Etkileşimli teknoloji araçlarından telefon, videokonferans ve kısa dalga radyo öğretimsel işitsel materyaller olarak sayılabilir. Pasif (tek yönlü) audio araçları ise teyp ve radyodur.

GÖRÜNTÜ: Öğretimsel video araçları olarak slayt, hareketli görüntüler (film ve videokaset), ses ile birleştirilmiş gerçek zamanlı görüntüleri örnek verebiliriz.

VERİ: Bilgisayarlar elektronik olarak bilgiyi taşırlar. Bu nedenle, veri kelimesi öğretimsel araç olarak yaygın bir kullanıma sahip bu grubu temsil eder. Uzaktan eğitim için kullanılan bilgisayar uygulamaları çok çeşit gösterir ve aşağıdaki türleri içerir:

Bilgisayar Destekli Öğrenimde(BDÖ) bilgisayar belirli dersleri özel ama sınırlı amaçlar dahilinde öğrenciye öğretmek için kullanılır.

Bilgisayar Yönetimli Öğrenimde(BYÖ) bilgisayar öğretimi düzenleme ve öğrenci kayıt ve başarısını saklamak için kullanılır. Bu sistemde öğretim bilgisayar üzerinden verilmek zorunda değildir, ama genellikle BDÖ (öğretimsel bileşen) BYÖ ile birlikte kullanılır.

Bilgisayar Aracılığıyla İletişim (BAİ): Bilgisayar uygulamalarının iletişimi kolaylaştırmasında kullanılmasıdır. Elektronik posta, bilgisayarlı konferans, elektronik ilan tahtaları ve WWW (World-Wide Web) örnek olarak verilebilir.

YAZI: Uzaktan eğitim programlarını ana unsuru basılı kaynaklardır ve diğer araçlara temel oluşturur. Birçok basılı kaynak türü mevcuttur. Bunlar ders kitapları, çalışma kitapları, ders planı, yardımcı kitaplar olarak sıralanabilir

Uzaktan eğitimde en belirleyici role teknoloji sahip olmasına rağmen, eğitimciler teknolojinin iletilmesi üzerinde değil öğretimsel sonuçları üzerinde yoğunlaşmalıdırlar. Etkili ve başarılı bir uzaktan eğitim yolu, hangi teknolojinin kullanılacağına karar verilmeden önce öğrencinin ihtiyaçları ve öğretilecek materyalin gerektirdiklerini göz önünde bulundurulmasından geçer. Bu sistematik yaklaşımın bir sonucu olarak, bir amaç için birçok teknolojik medyanın bir arada kullanılması gerekir. Örneğin; Ders kitapları, yardımcı kaynaklar ve ders planı güçlü birer yazılı kaynak olarak temel öğretimsel içeriği büyük ölçüde sağlanabilir.

Etkileşimli ses veya videokonferans ise yüzyüze iletişimi sağlamada kullanılabilir. Ayrıca bu yol konu uzmanları ve konuk katılımcıları bir araya getirmenin en etkili ve maddi olarak en uygun yoludur.

Elektronik posta, sohbet yoluyla bir ya da birçok sınıf üyesine mesaj gönderilebilir, ödevler verilebilir, geri bildirimler yapılabilir bunun yanında diğer türlü amaçlar için kullanılabilir. Ayrıca öğrenciler arasında etkileşimi ve iletişimi sağlamak için kullanılabilir.

Derslerin sunulmasında, daha önceden derslerin ve dersle ilgili yardımcı bilgilerin kaydedildiği video kasetler kullanılabilir.

Faks; ödev verilirken, son dakika anonsları yapılırken ve ödevleri toplarken kullanılabilir. Ayrıca anında geri bilirim yapmada fakstan yararlanılabilir.

Eğitimcinin görevi, bu bütünsel yaklaşım içinde, teknolojik olanaklar arasında en doğru seçimi yapabilmektir. Bu amaç doğrultusunda birden çok medyanın bir arada kullanıldığı, öğrencinin ihtiyaçlarını karşılayan, öğretimsel olarak etkili ve ekonomik bir sistem kurmak gerekir

Etkili bir uzaktan eğitim, dikkatli bir planlama, ders gereklerinin anlaşılması ve öğrenci ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulmasıyla başlar. Uygun teknoloji ancak bunların iyice anlaşılması ile belirlenebilir. Başarılı uzaktan eğitim programlarının geliştirilmesi anlaşılmaz değildir. Bir anda oluşmazlar; birçok kişinin uzun, zorlu ve özverili çalışmasının sonucudur. Aslında etkili bir uzaktan eğitim programı, öğrencinin, öğretim üyelerinin, öğretmenin, idaricinin ve yardımcı hizmetlilerin bir arada bütünsel çabasının sonucudur.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s