“EĞİTİM VE TEKNOLOJİ”


NASIL?
Bilgi patlamasının sonucu olarak bilginin fonksiyonları ve kazanılma biçimi değişime uğramakta; bu durum da eğitimin temel modelini etkileyerek eğitimde devrimsel değişime ve gelişmelere yol açmaktadır.

Eğitim, bir ülkenin ekonomik, politik ve sosyal gelişiminde temelini oluşturan yapı taşıdır. Günümüzde artık eğitimin ülkenin genel gelişimindeki yeri değil, eğitimin nasıl daha iyi gerçekleştirilebileceği tartışılmaktadır. Sosyologlar, psikologlar, eğitimciler ve uzmanlar eğitimin çeşitli modelleri üzerinde çalışma ve araştırmalarını halen sürdürmektedirler. Değişik eğitim modellerinin avantajları ve dezavantajları karşılaştırılmakta, zaman zaman pilot uygulamalarla sonuçlar gözlenebilmekte ve gerçek uygulamalara dönüşmektedirler.

Günümüzde artık eğitim bir endüstrisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Öğrenme-öğretme stratejileri ve öğretmen-öğrenci fonksiyonları açısından alışılmış eğitim kalıplarının değişmesi, bireysel kabiliyetlerin çeşitliliği, yaratıcılık, keşfetme ve problem çözme kavramlarının önem kazanması şeklinde beliren öğretme-öğrenme süreçlerindeki yenilikler bu oluşumu geliştirmektedir. Böyle bir gelişim süreci içinde eğitimde teknolojiden söz etmek şart olmaktadır.

Teknolojik ortamlarda yaşamını sürdürmek durumunda olan çağdaş insana, bu ortama uyum sağlaması için gerekli olan yeteneklerin kazandırılması ve belirli bir teknolojinin gerektirdiği insan gücünün yetiştirilmesi yönünden eğitim ve teknoloji arasında çok yönlü ilişkiler söz konusudur.

Bilgi ve iletişim teknolojisindeki ilerlemeler, çağa küreselleşme olarak damgasını vurmuştur. Bilgisayar ve internetteki gelişmeler, bilgi toplumu yaratma sürecinde önemli işlevleri yerine getirmektedir. Bu yolla bilgiye ulaşmak ve bilgi aktarımı çok hızlı olmaktadır. 21. yüzyılın kimliği artık gelişmiş bir iletişim alt yapısına sahip olmayı zorunlu hâle getirmektedir. Çağa uyum sağlayacak değişim ise insan kaynaklarına yatırım ve alt yapının iyileştirilmesi ile gerçekleşecektir. 21. yüzyılda Türk eğitim sistemi, bilgi ve iletişim teknolojisinin sağladığı bütün olanaklardan insanlarının en üst seviyede faydalanacağı bir vizyona yönelik çaba içerisindedir. Türk Eğitim Sistemi bu anlamda diğer kurum ve kuruluşlara model ve itici güç olmalıdır. Teknolojideki ilerlemeler ve değişimler tüm sektörlerde olduğu gibi eğitimi de etkilemiştir. Önceleri sınıflarda var olan yazı tahtası, tepegöz ve film şeritleri gibi eğitim araçları, yerini gelişkin teknoloji ürünü olan bilgisayar, akıllı tahtalar, internete vb. bırakmaktadır. Bu gelişim, zamanla akıllı sınıfların yaygınlaşmasını da beraberinde getirecektir.

Günümüz ve geleceğin toplumları, nasıl ve neyi öğreneceğini bilen, gerçek bilgilere doğru bir şekilde ulaşabilen, yeni bilgiler ve çözümler üreten bireylere gereksinim duymaktadır. Bu anlamda bireylerin gerekli niteliklere sahip olabilmesi için bilgiye ulaştıracak ve bilginin kullanılmasını sağlayacak araçlara ihtiyaç vardır. Eğitim teknolojileri bu ihtiyacı karşılamada etkili olmaktadır. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Topluluğu (ISTE), yeni toplumsal yapı içerisinde temel eğitim teknolojilerinin standartlarını öğretmen, öğrenci ve yöneticiler için ayrı ayrı belirlemiş ve eğitim kurumları ile eğitimcilere bu bilgi ve becerilerin geliştirilmesi yönünde önerilerde bulunmuştur (ISTE, 2010).

Gerek eğitimdeki temel yapısal değişmeler, gerekse eğitim- teknoloji arası ilişkileri mevcut duruma uyarlanması nedeniyle bugün “eğitimde teknoloji” ve “eğitim teknolojisi” gibi kavramların farklı bir anlayışla incelenmesi gerekmektedir (Alkan, 1974).

Eğitim teknolojisi daha etkin bir öğrenme-öğretme ortamı sunmak için insan-makine sistemlerinde öğrenci-öğretmen ve öğretim araçlarının faaliyetlerinin kontrol edildiği, teori ile pratiğin birleştiği ve eğitim faaliyetlerinin devamlı olarak geliştirildiği uygulamalı bilimsel araştırmalara dayanmaktadır.

Eğitim teknolojisi, eğitimin hedeflerine ulaşmak için gerekli araçlarla ilgilenmektedir. Eğitim teknolojisi, eğitimin “ne?” ve “niçin?” sorularına cevap verdikten sonra hedefe ulaşmak için nasıl bir yol izleneceği konusunda çalışmaktadır.

Eğitim teknolojisi süreç öğesinin fonksiyonu olan ortam, yöntem ve tekniklerle ilgili gibi görünse de uygulamaya diğer soruların cevapları doğrultusunda başlayacağı için aslında tüm öğelerle ilgilenmek durumundadır. Çünkü bir öğeden gelecek durum diğer öğeleri de etkilemekte ve süreci farklılaştırmaktadır. Bir fonksiyonun yerine getirilmesi diğer fonksiyonlara ve dolayısıyla diğer öğelere bağlıdır.

Eğitim teknolojisi detaylı olarak incelendiğinde teoriden uygulamaya kadar olan alanda yer aldığı görülmektedir. Eğitim felsefelerinden öğrenme-öğretme faaliyetlerine kadar birçok öğe birbirleriyle etkileşimleşerek ve bağıntı kurarak teknolojiyi tamamlamaktadırlar. Buradan eğitim teknolojisinin sadece bilgisayar gibi bir araç olarak düşünülmemesi gerektiği söylenebilir. Bu şekilde düşünüldüğü takdirde eğitim teknolojisi kapsam olarak sınırlandırılmakta ve dolayısıyla yanlış anlaşılmaktadır.

Genel olarak okullarda öğrencileri eğlendirmek, boş zamanlarını doldurmak için teknolojik içerikli etkinlikler yapılmaktadır. Burada dikkat edilmeyen durum ortamların eğitim bütünlüğü içerisinde düşünülmemesi ve sadece yapmış olmak için uygulanmakta olmasıdır. Bu da öğretimi zenginleştirme adına tamamen yanlış bir yol izleme olarak karşımıza çıkmaktadır.

Teknoloji ürünlerinin üzerinde çalışılmadan sınıflarda eğitimciler tarafından sistemsiz bir şekilde ders kitapları, tahtalar, bilgisayar, projeksiyon makineleri vb. ile birlikte ve/veya yalnız kullanılması sadece eğitimde teknolojiden yararlanma olarak adlandırılabilir. Fakat bu durum üzerinde durduğumuz eğitim teknolojisi kavramıyla uyuşmaz. Eğitim teknolojisi eğitim kurumlarının makinelerle donatılması ve bilgi aktarmada kullanılması değildir. Teknoloji ve eğitim kuramsal ve sistematik olarak birbiriyle ilişkilendirildiğinde anlamlı bir öğretim hizmeti sunulabilir olur.

Son teknolojik çağın çağdaş eğitim hizmetlerinde eğitim teknolojisi, daha verimli bir öğrenme-öğretme ortamı sunmak amacıyla insan gücü ve insan gücü dışı kaynakların desteğiyle öğrenme-öğretme süreçlerini tasarlama, uygulama, değerlendirme ve geliştirmeyi hedefler. Burada öğrenme-öğretme, kuramlar, hedefler, araç-gereçler, öğrenci ve öğretmen esastır.

Eğitim teknolojisi eğitim sistemini bir bütün olarak görür. O yüzden üzerinde sağlam çalışılması gereken bir konudur. Yukarıda belirtilen unsurlar doğrultusunda farklı yaklaşımlar çıkabilmektedir. Bu yüzden bunu gerçekleştirebilen eğitim kurumlarına nadir rastlanılmaktadır. Ama eğitimde teknolojiden yararlanma düşüncesi, eğitim faaliyetleri dışında kullanılan teknolojik araçların direk öğretim ortamında kullanılması olduğundan daha yaygın görülmektedir. Böyle bir ortamda unutulmaması gereken konu ise öğretmenin sürece dahil olabilme durumudur. Öğretmenin ortama uyma durumu ile sınırlı olan bir eğitimde teknoloji faaliyetinin sonucu çoğu zaman başarısız olmaktadır. Ancak konu alanı uzmanlarıyla yürütülen eğitim teknolojisi faaliyetleri ile eğitimde kalite, inovasyon ve verimlilik görülebilir.

Daha önceden de belirtildiği üzere eğitim programlarıyla örtüşmeyen bir eğitim teknolojisinden bahsetmek yanlış olur. Öğrenme-öğretme faaliyetinde bir eğitim teknolojisi uygulaması kullanılacaksa önceden belirlenmiş hedefler doğrultusunda sınırlılıklar, olanaklar ve öğrenci özellikleri göz önünde bulundurulmalı, nerede ve ne zaman kullanılacağı ile neyi nasıl anlatacağı üzerinde durulmalıdır. Bu süreçte kuramdan uygulama kadar olan tüm unsurların işin içinde olduğuna dikkat edilmelidir (Hızal, 1983).

Buradan da anlaşılıyor ki sadece teknolojik ortamlar tek başlarına eğitimde bir fayda gösteremezler. Bu alanda yetişmiş personelin etkinliği ve eğitimcilerin eğitim teknolojisini benimseme gerekliliği de çok önemli bir rol oynamaktadır. Günümüzde eğitim teknolojisi ile eğitimin bireyselleştirilmesinden de bahsedilmektedir. Bunun yanında geniş kitlelere de ulaşmak söz konusudur. Eğitim teknolojisinin olanaklarından yararlanmak eğitimcilerimiz için farklılık yarattığı gibi eğitim de verimliliği sağlaması açısından eğitim kurumlarını da olumlu yönde etkilemektedir.

Sonuç olarak teknolojik ortamlardan eğitimde yararlanılması her zaman eğitim teknolojisi olarak nitelendirilemez. Uygulamaların büyük bir bölümü teknolojik ortamların sistemsiz olarak, zaman zaman eğitimde kullanılması olarak değerlendirilebilir. Eğitim teknolojisi, hedeflere nasıl ve hangi araç-gereç, yöntem ve teknik ile ulaşılabilir sorusunu cevaplandırmaya çalışmaktadır. Bu ise bir yapım olduğu kadar bir düşünme yöntemidir. Eğitimi bir bilim, eğitim sürecini bir sistem olarak düşünme anlayışıdır.

Eğitimin niteliğini arttırma düşüncesi eğitim teknolojisi kavramıyla hayat bulabilmektedir. Tabi bu durumdan mucizeler beklemek de doğru olmaz. En iyi sonuçların alınabilmesi için öncelikle bu olguya güvenmek ve daima mevcut olanın daha iyisine ulaşma çabasının beyinlerde yerleşmesi gerekmektedir. Mevcut olanla yetinmek her alanda olduğu gibi eğitim alanında da geleneksel eğitim ile sınırlı kalmayı sağlayacaktır. Ama eğitim teknolojisi, eğitimde geleceği şekillendirecek en önemli unsur olarak eğitim hizmetlerinin merkezinde yerini almıştır.

KAYNAKLAR:

Alkan, Cevat, (1974), “Eğitim Teknolojisi”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1974, Cilt:7 Sayı:1

HIZAL, Alişan. (1983). “Eğitimde Teknolojiden Yararlanmak Eğitim Teknolojisi midir?”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1983, Cilt:16 Sayı:1

ISTE (International Society Foır Technology In Education), 2009, “ISTE Standards For Educational Technology Programs”, http://www.iste.org/AM/Template.cfm?Section=NETS

Reklamlar

“EĞİTİM VE TEKNOLOJİ”” üzerine 2 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s